Prostat kanseri sıklıkla normal check-up programları sırasında yapılan PSA kan testindeki yükselme ile saptanmaktadır. Nadiren erken dönemde şikayetler nedeniyle saptanabilir. Bunun nedeni prostat kanserinin asıl büyüme yeri prostatın dış kapsülüne yakın kısımları olduğu için ancak ileri evrelerinde bu tip bir tıkanıklığa ve idrar yaparken zorlanmaya neden olur. Rektal muayenede ele gelen bir sertlik mutlaka biyopsi almayı gerektirir.
Prostat kanseri taraması muayene ve PSA taramasından oluşur:
•
Parmakla Rektal Muayene
Rektal muayene ürolojide fizik incelemenin en önemli kısımlarından biridir. İnceleme esnasında üroloji doktorunuz prostatın dış yüzeyinde tümör açısından şüpheli herhangi bir sertlik yada düzensizlik olup olmadığını kontrol eder. Unutulmamalıdır ki prostat kanseri teşhis edilen hastaların %25’inde PSA düzeyi normal sınırlarda olmasına rağmen tanı sadece parmakla muayenede saptanan sertlik ve düzensizlik nedeni ile konulmaktadır.
• Prostat Spesifik Antijen; PSA seviyelerini ölçen bir kan testi yapılır. Yıllık PSA test taraması genel popülasyon için 50 yaşına başlamalıdır, ancak PSA testini başlatmak için doğru yaş bireyin risk düzeyine bağlıdır.
. Prostat Spesifik Antijen (PSA):
PSA erkeklerde prostat ve üretra çevresi bezlerden salınan bir proteindir. Görevi meninin boşalma öncesi sıvılaşmasına yardım etmektir. PSA kanda proteine bağlı ve serbest olmak üzere iki formda bulunur. Serbest PSA ölçümü son yıllarda kullanıma giren ve prostat kanseri tanısını kolaylaştırmayı amaçlayan bir yöntemdir. PSA için normal değer 0-4 arası kabul edilirken, son yıllarda bu aralıkta PSA’ya sahip pek çok kanser hastası saptanması nedeniyle güvenli sınır özellikle genç hastalarda daha aşağı düzeylere çekilmiştir.
Yaşa bağlı normal PSA değerleri:
- 40-49 yaş: PSA ≤2.5 ng/ml
- 50-59 yaş: PSA ≤3.5 ng/ml
- 60-69 yaş: PSA ≤4.5 ng/ml
- 70 ve üstü: PSA ≤5.5
Yaşa bağlı PSA kullanımı ile gençlerde kanser yakalanma oranları artarken, yaşlılarda gereksiz biyopsi olasılığı düşürülmüştür. Tümör şüphesi uyandıran bazı başka PSA değerleri vardır. Bunlar:
- PSA hızı: PSA’nın yıllık artış hızı 0.75 ng/ml üzerinde ise biyopsi düşünülmelidir.
- PSA dansitesi: PSA değerinin prostat hacmine bölünmesi ile bulunur. PSAD = 0.15 ve üzeri durumlarda biyopsi düşünülmelidir.
Prostat kanseri tanısının doğruluğunu artırmak ve erken prostat kanseri tedavisini mümkün kılmak için PSA testi ve DRE eşzamanlı yapılmalıdır.
Prostat Kanseri Taraması ve PSA Testi
• Genel popülasyon için yıllık bir PSA testi taraması 50 yaşına başlamalıdır.
• Bir risk faktörü olan erkekler ilk PSA testlerini 45 yaşında almalıdır.
• Birden fazla risk faktörü taşıyan erkekler 40 yaşında PSA testini her yıl başlatmalıdır.
• Bazı durumlarda gelecekteki karşılaştırmalar için bir "temel" PSA seviyesi oluşturmak için 35 veya 40 yaşlarında tek bir PSA testi seçilebilir.